Sprut‑SD: 20 năm trong kho, không khách hàng – Bài học vũ khí Nga

Nội dung chính

Xe tăng hạng nhẹ Sprut‑SD của Nga, dù đã được đưa vào biên chế từ năm 2006, vẫn chưa tìm được khách hàng trong hơn hai thập kỷ – một ví dụ điển hình cho những dự án vũ khí không phù hợp với thực tiễn chiến đấu.

Lịch sử ra đời và mục tiêu chiến lược

2S25 Sprut‑SD, còn được gọi là pháo chống tăng tự hành, được phát triển vào cuối những năm 1980 nhằm thay thế PT‑76 lạc hậu. Thiết kế tối đa trọng lượng 20 tấn cho phép vận chuyển bằng máy bay và thả dù, đáp ứng nhu cầu đổ bộ đường không của các đơn vị lính dù. Phiên bản đầu tiên được đưa vào biên chế chính thức vào ngày 9/1/2006.

Xe tăng hạng nhẹ Sprut‑SD được đưa vào biên chế ngày 9/1/2006 — *Xe tăng hạng nhẹ (phía Nga gọi là pháo chống tăng tự hành) 2S25 Sprut‑SD chính thức được đưa vào biên chế ngày 9/1/2006, tức là cách đây đã 20 năm.*

Hiệu suất thực tiễn và những hạn chế nổi bật

Trong suốt 20 năm hoạt động, Sprut‑SD không bao giờ được mua số lượng lớn, thậm chí trong nội bộ quân đội Nga. Các báo cáo thử nghiệm những năm 1990 cho thấy lớp vỏ nhôm bảo vệ yếu, khẩu pháo 125 mm được lắp trên vị trí gần người lái, tạo ra nguy cơ “thùng thuốc súng” – có thể nổ tung ngay cả khi va chạm nhẹ.

Thiết kế trọng lượng 20 tấn để thả dù — 2S25 Sprut‑SD được phát triển để trang bị cho các đơn vị đổ bộ đường không và có thể thả dù từ máy bay. Trọng lượng tối đa được quy định ở mức 20 tấn.

Thêm vào đó, sự phát triển mạnh mẽ của phòng không và máy bay chiến đấu khiến các cuộc đổ bộ đường không quy mô lớn mà không dùng vũ khí hạt nhân trở nên gần như không thể thực hiện, làm giảm giá trị chiến thuật của loại vũ khí này.

Khó khăn trong việc thực hiện đổ bộ đường không quy mô lớn — Mặc dù vậy với sự phát triển của phòng không và hàng không chiến đấu, việc tiến hành một cuộc đổ bộ đường không quy mô lớn mà không sử dụng vũ khí hạt nhân gần như là nhiệm vụ bất khả thi.

Thử nghiệm, xuất khẩu và hiện trạng hiện nay

Đến năm 2022, nhà sản xuất đã đề xuất phiên bản nâng cấp Sprut‑SDM, hứa hẹn cải tiến khung thân chung với BMP‑4 và khả năng bắn hạ mục tiêu tốt hơn. Tuy nhiên, không có đơn đặt hàng nào được xác nhận, dù Nga đã tích cực quảng bá cho Ấn Độ – một thị trường tiềm năng – nhưng New Delhi quyết định tự phát triển phương tiện riêng.

Nga quảng bá Sprut‑SD cho Ấn Độ — Để làm được điều này, phía Nga tích cực quảng bá cho Ấn Độ về vai trò của chiếc xe tăng hạng nhẹ, nhưng New Delhi đã từ chối và tự phát triển phương tiện chiến đấu của riêng mình.

Tổng cộng chỉ khoảng 40 chiếc Sprut‑SD được sản xuất. Dù đã bước vào giai đoạn “hiện đại hóa” và thậm chí được cho là đã vượt qua các bài thử nghiệm, dự án vẫn chưa có bất kỳ đơn đặt hàng lớn nào, khiến nó dần trở thành “vật trưng bày” trong các bảo tàng quân sự.

Số lượng Sprut‑SD chỉ khoảng 40 chiếc — Tổng cộng khoảng 40 chiếc xe tăng hạng nhẹ Sprut‑SD đã được sản xuất, sau đó dự án bước vào giai đoạn “hiện đại hóa” và nỗ lực hướng đến việc xuất khẩu.

Bài học rút ra cho ngành công nghiệp vũ khí

Sprut‑SD cho thấy rủi ro khi thiết kế vũ khí dựa trên giả định chiến thuật không còn phù hợp với thực tiễn hiện đại. Việc không cân nhắc đầy đủ yếu tố bảo vệ, khả năng sinh tồn trên chiến trường và tiềm năng xuất khẩu đã khiến dự án rơi vào bế tắc.

Hơn 30 năm sau khi ra mắt, Sprut‑SD vẫn là một “đứa trẻ chưa lớn” – một sản phẩm tốn kém, không đáp ứng nhu cầu thực tiễn và khó có khả năng được sản xuất hàng loạt cho bất kỳ lực lượng nào.