Thách thức tăng trưởng kinh tế trong 6 tháng cuối năm để đạt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 8% (và tối đa 2 con số) vào năm 2025 đang là một nhiệm vụ quan trọng và đầy thách thức đối với thành phố Hồ Chí Minh. Trong 6 tháng đầu năm, thành phố đã ghi nhận tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng trưởng 6,56%. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 8-8,5% trong năm 2025, tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm cần phải đạt từ 11-12,5%. Đây rõ ràng là một thách thức không nhỏ.

Đầu tư trong nước tại thành phố Hồ Chí Minh hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn. Số lượng doanh nghiệp thành lập mới đã giảm 12,7% và vốn đăng ký giảm 38,3% so với cùng kỳ. Đồng thời, số doanh nghiệp giải thể tăng 18,5% và số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động có thời hạn tăng 10,6% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy môi trường đầu tư và kinh doanh tại thành phố đang gặp nhiều thách thức.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng mô hình kinh doanh truyền thống đã thay đổi đáng kể. Các nhà sản xuất hiện nay có xu hướng bán trực tiếp đến tay người tiêu dùng, làm giảm vai trò của các nhà phân phối trung gian. Ông Trần Phú Lữ, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư thành phố Hồ Chí Minh, cho biết nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đang tìm kiếm các giải pháp ứng phó với biến động tỷ giá và chính sách cho vay ưu đãi đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, cũng như hỗ trợ để tiếp cận nguồn vốn ngân hàng dễ dàng hơn.

Tiến sĩ Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất thành phố nên tận dụng thế mạnh ‘tổng lực’ để vực dậy tăng trưởng kinh tế. Cụ thể, thành phố có thể thiết lập mô hình ‘Tam giác tăng trưởng’: Thành phố Hồ Chí Minh – khu vực Bình Dương – khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu. Thành phố cần tập trung phát triển mạnh dịch vụ tài chính – thương mại – công nghệ cao để dẫn dắt tài chính và thanh toán trong vùng.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai gói tín dụng 100.000 tỷ đồng hỗ trợ các chuỗi sản xuất nông – lâm – thủy sản. Ngành ngân hàng đang đẩy mạnh cơ chế chia sẻ thông tin giữa hệ thống ngân hàng, thuế và các cơ quan liên quan nhằm đảm bảo thống nhất dữ liệu về tình hình hoạt động và tài chính của doanh nghiệp.

Sở Tài chính thành phố Hồ Chí Minh cho biết sẽ tiếp tục cải thiện mạnh mẽ hơn nữa môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Thành phố sẽ tập trung vào các giải pháp phát triển kinh tế tư nhân, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá và phát triển.

Nhìn chung, để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong năm 2025, thành phố Hồ Chí Minh cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Việc tận dụng thế mạnh của 3 trụ cột kinh tế, cải thiện môi trường đầu tư, và hỗ trợ doanh nghiệp là những bước đi quan trọng để thành phố vượt qua thách thức và đạt được mục tiêu đề ra.

TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu: Mở ra kỷ nguyên mới cho phát triển công nghiệp và kinh tế vùng

Việc sáp nhập các địa phương này đang tạo ra một siêu đô thị mới với tiềm năng phát triển kinh tế vượt trội. Trong đó, việc quy hoạch và phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao đang là một trong những hướng đi quan trọng.

Trong nhiều năm qua, TP.HCM đã gặp khó khăn trong việc phát triển các khu công nghiệp mới do thiếu quỹ đất sạch. Tuy nhiên, với việc sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu vào TP.HCM, không gian phát triển kinh tế vùng đã được mở rộng. Bình Dương đã có nền tảng phát triển công nghiệp vững chắc với nhiều khu công nghiệp lớn như VSIP, Sóng Thần, Mỹ Phước…, trong khi Bà Rịa – Vũng Tàu có cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, là lợi thế về hậu cần và xuất khẩu.

Theo ông Lê Văn Thinh, Trưởng Ban quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA), việc hợp nhất 3 địa phương hình thành nên một siêu đô thị mới với nhiều chỉ tiêu kinh tế – xã hội vượt trội so với từng địa phương riêng lẻ. Trong giai đoạn 2025-2030, HEPZA đặt mục tiêu thu hút đầu tư đạt từ 20-21 tỷ USD; suất đầu tư bình quân thu hút đạt từ 8-10 triệu USD/ha; giải ngân 70% tổng vốn đầu tư đăng ký theo tiến độ.

Các chuyên gia nhận định, việc sáp nhập các địa phương sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực, đặc biệt với các khu công nghiệp vệ tinh xoay quanh những doanh nghiệp nòng cốt. Nhà đầu tư cũng được hưởng lợi khi thủ tục đầu tư trở nên thống nhất, không còn cảnh kẹt giữa 2 địa bàn. Đồng thời, việc đồng bộ quy hoạch cũng góp phần giảm thiểu rủi ro chạy đua hạ giá thuê đất hay ưu đãi thuế thiếu kiểm soát.

Sau sáp nhập, tổng diện tích khu công nghiệp của cụm TP.HCM – Bình Dương – Bà Rịa – Vũng Tàu đã vượt 33.000 ha. Với hệ thống hạ tầng liên kết đồng bộ gồm cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, các tuyến đường Vành đai 3, Vành đai 4, Quốc lộ 51 và các cảng lớn như Tân Cảng – Cái Mép, Cát Lái…, khu vực này đang hình thành vùng công nghiệp – hậu cần – xuất khẩu quy mô lớn ở phía Nam.

Chỉ tiêu sử dụng đất khu công nghiệp cũng được tối ưu hơn. Nếu TP.HCM cũ không còn chỉ tiêu phát triển khu công nghiệp, các dự án có thể được điều phối linh hoạt sang Bình Dương hoặc Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, những nơi vẫn còn quỹ đất và tiềm năng phát triển.

Việc sáp nhập các đơn vị hành chính sẽ phần nào phá vỡ những giới hạn của thị trường công nghiệp Việt Nam. Khi 2 hoặc 3 địa phương hợp nhất, không gian phát triển sẽ được mở rộng một cách đột phá. Điều này giúp địa phương sau sáp nhập có thể quy hoạch thêm nhiều khu công nghiệp mới với diện tích lớn hơn, cung cấp thêm lựa chọn cho nhà đầu tư.

Trong thời đại số hóa, ngành giáo dục đang trải qua một quá trình chuyển đổi mạnh mẽ. Tại các trường mầm non ở Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ), hiện là thành phố Hồ Chí Minh, việc áp dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số đã trở thành một xu hướng tất yếu. Các giáo viên đã biết cách tận dụng các công cụ công nghệ như ChatGPT, Canva, Cap Cut để thiết kế bài giảng điện tử, tạo ra các nhân vật hoạt hình và video nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Hiệu trưởng trường mầm non Hương Sen, cho biết rằng việc áp dụng công nghệ số vào giảng dạy đã được nhà trường triển khai từ những năm trước. Với trẻ 3 tuổi, nhà trường đã tổ chức các hoạt động làm quen với bàn phím, màn hình máy tính và cách nhấp chuột qua các bài học số. Phương pháp này không chỉ giúp trẻ tiếp cận với công nghệ thông tin mà còn tạo ra môi trường học tập năng động và thú vị.

Tương tự, cô Nguyễn Thái Chi Quỳnh, giáo viên Trường Mầm non Trúc Xanh, chia sẻ rằng việc áp dụng công nghệ vào bài giảng giúp giáo viên tạo ra một môi trường giáo dục hiện đại và năng động. Đồng thời, giúp khơi gợi sự tò mò và niềm yêu thích khám phá ở trẻ ngay từ những năm đầu đời.

Anh Lương Quảng Châu, phụ huynh tại phường Vũng Tàu, cho biết rằng chuyển đổi số không chỉ thay đổi cách quản lý, cách dạy và học, mà còn tạo ra cầu nối thông tin hiệu quả giữa nhà trường và phụ huynh. Các ứng dụng quản lý trường học giúp phụ huynh nắm bắt tình hình học tập, sức khỏe và các hoạt động hàng ngày của con em mình một cách nhanh chóng và tiện lợi.

Tuy nhiên, để đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu của thời đại số, hoạt động bồi dưỡng cho giáo viên sử dụng công nghệ thông tin vẫn cần được tiếp tục. Các trường mầm non cần đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số để tạo điều kiện cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên khai thác và ứng dụng.

Bà Dương Thị Tuyển, Hiệu trưởng Trường mầm non 1/6, cho biết rằng chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà là nhiệm vụ tất yếu của ngành giáo dục. Nhà trường sẽ tiếp tục xây dựng kế hoạch bồi dưỡng để phát triển công nghệ thông tin cho đội ngũ giáo viên, đặc biệt là công nghệ AI để đưa vào nhiệm vụ năm học.

Lộ trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới Chương trình giáo dục Mầm non đặt ra mục tiêu áp dụng đại trà Chương trình giáo dục mầm non mới trên phạm vi toàn quốc từ năm học 2029-2030. Vì vậy, ngay từ bây giờ, đội ngũ giáo viên và sinh viên ngành mầm non cần được trang bị những hình thức, phương pháp và cách thức tiếp cận với mô hình giáo dục tiên tiến, phù hợp với yêu cầu của cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0.

Thành phố Hồ Chí Minh đang trên đà trở thành một ‘siêu đô thị du lịch vùng’ với nhiều dư địa để phát triển du lịch hiện đại và năng động. Việc mở rộng địa giới hành chính đã tạo cơ hội để thành phố kết nối không gian phát triển du lịch với các tỉnh, thành phố lân cận, tạo ra các sản phẩm du lịch mới độc đáo và hấp dẫn. Mới đây, Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đã vinh dự nhận được Giải thưởng Sáng tạo lần thứ 4, năm 2025 cho công trình Lễ hội sông nước thành phố.

Lễ hội sông nước thành phố đã mang đến những sản phẩm du lịch độc đáo, tạo động lực mạnh mẽ để xây dựng thương hiệu Thành phố Hồ Chí Minh như một đô thị sông nước hiện đại, giàu bản sắc. Giám đốc Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Thị Ánh Hoa, cho biết lễ hội sẽ trở thành một lễ hội mở, diễn ra nhiều ngày và đồng loạt ở nhiều địa điểm trên địa bàn thành phố. Lễ hội này cũng sẽ có sự liên kết với các tỉnh, thành phố lân cận để trở thành một lễ hội tiêu biểu của vùng.

Thành phố cũng có tiềm năng hình thành khu du lịch biển tầm cỡ thế giới ở khu vực Hồ Tràm, Bình Châu, Long Hải, Vũng Tàu; phát triển khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng ở Cần Giờ; xây dựng đô thị hiện đại với sản phẩm du lịch MICE, kết hợp du lịch golf tại Bình Dương cùng không gian di sản đô thị tại vùng lõi Thành phố Hồ Chí Minh.

Các chuyên gia về du lịch nhận định rằng Thành phố Hồ Chí Minh kết nối không gian du lịch biển của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cùng với khu công nghệ, khu công nghiệp-đô thị hiện đại ở tỉnh Bình Dương sẽ hình thành các chuỗi sản phẩm du lịch mới độc đáo và hấp dẫn.

Để ngành du lịch xứng tầm với một ‘siêu đô thị’, Thành phố Hồ Chí Minh cần nhanh chóng giải quyết bài toán về nguồn nhân lực du lịch trong giai đoạn đầu sáp nhập và thực hiện chính quyền hai cấp.

Thành phố sẽ đưa vào khai thác một số sản phẩm du lịch mới như các tour khám phá sông nước nội đô kết hợp trải nghiệm ẩm thực ven sông; tuyến du lịch kết nối các địa điểm di sản-bảo tàng bằng xe buýt điện; các gói du lịch kết hợp nghỉ dưỡng cuối tuần gắn với khám phá rừng ngập mặn và tuyến cao tốc mới mở.

Ngành du lịch thành phố cũng sẽ phát triển các sản phẩm du lịch liên vùng mới, nối từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu theo mô hình ‘một hành trình, nhiều điểm đến’ nhằm khai thác lợi thế nghỉ dưỡng, biển đảo, sinh thái cộng đồng kết hợp với du lịch công nghiệp và trải nghiệm đô thị.

Với vai trò là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục và công nghệ hàng đầu cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh đang định hướng xây dựng một hệ sinh thái du lịch thông minh, bền vững, tích hợp công nghệ cao, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Thông tin về du lịch Thành phố Hồ Chí Minh và các sản phẩm du lịch mới có thể được tìm thấy trên trang web của Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh.

TP.HCM mới – Động lực phát triển công nghiệp từ tiềm năng đến hành động

Chiều ngày 17/7, tại Hà Nội, Sở Công Thương TP.HCM đã phối hợp với báo Tuổi Trẻ tổ chức tọa đàm ‘Động lực phát triển công nghiệp TP.HCM – Từ tiềm năng đến hành động’. Diễn đàn này nhằm tìm lời giải đáp cho những thách thức và cơ hội trong việc phát triển công nghiệp của TP.HCM mới.

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, cho rằng siêu đô thị TP.HCM cần tái cấu trúc không gian công nghiệp theo nguyên tắc ‘phân vai’. Theo đó, TP.HCM cũ sẽ giữ vai trò bộ não trung tâm R&D, tài chính, điều phối sản xuất. Trong khi đó, Bình Dương – Đồng Nai sẽ là cực sản xuất công nghệ cao, Bà Rịa – Vũng Tàu là trung tâm cảng biển và công nghiệp năng lượng, và Long An là trung tâm chế biến nông sản gắn liền ĐBSCL.

TS Huỳnh Thanh Điền, ĐH Nguyễn Tất Thành, gọi đây là ‘trục lõi chuỗi giá trị công nghiệp’, với TP.HCM mở rộng làm hạt nhân dẫn dắt – từ thiết kế, sản xuất đến logistics. Tuy nhiên, để trục này vận hành, ông nhấn mạnh cần một cơ quan đủ quyền lực ‘chủ xị’ liên kết vùng.

TS Trương Minh Huy Vũ, viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, chỉ rõ bài toán quy hoạch giá đất công nghiệp khu TP cũ cao khiến doanh nghiệp ngán ngại. Theo ông, cần phải mở rộng sang Bình Chánh, Củ Chi, quy hoạch các cụm công nghiệp đan xen đô thị, nơi người lao động được sống, làm việc, học tập trong một không gian chung.

Bên cạnh đó, ông Vũ đặc biệt lưu ý đến vai trò của công nghiệp biển và năng lượng tái tạo trong chiến lược phát triển mới. Với đường bờ biển dài từ Cần Giờ đến Xuyên Mộc, TP.HCM có thể phát triển cụm công nghiệp ven biển hiện đại, tích hợp điện gió ngoài khơi, logistics hàng hải và sản xuất công nghiệp nặng.

TS Trần Du Lịch, chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai thực hiện nghị quyết 98 của Quốc hội, cho biết Đảng, Nhà nước đã lựa chọn đường đi của đất nước không phải dựa theo trình tự thông thường, mà là giải các ‘bài toán ngược’. Đó là đặt ra các đề bài Việt Nam sẽ là gì vào năm 2030, vào năm 2045, từ đó để tính toán giải bài toán này.

Ông Lịch cho rằng TP.HCM phải giải bài toán một cách tiên phong, nếu đi theo kiểu ‘sách giáo khoa’ thì sẽ rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Công nghiệp TP.HCM không thể tăng trưởng theo chiều ngang, dùng lao động rẻ mà cần chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Để đạt được mục tiêu này, ông Lịch đề xuất cần tính toán lại, khu vực TP.HCM cũ không nhất thiết cần quỹ đất công nghiệp theo mức đó, mà có thể chuyển dịch sang Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu. Hình thành ‘vành đai công nghiệp đô thị dịch vụ’ từ Bình Dương về Cái Mép – Thị Vải tại Bà Rịa – Vũng Tàu.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ, giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thẳng thắn nhìn nhận TP.HCM dù đóng góp 30% GRDP vẫn đối mặt nhiều điểm nghẽn chi phí logistics cao, thiếu đất công nghiệp sạch, công nghệ sản xuất lạc hậu, tự động hóa thấp, và sức ép từ các rào cản thương mại quốc tế.

Từ những thách thức và cơ hội đó, các chuyên gia và doanh nghiệp đã đề xuất nhiều giải pháp để phát triển công nghiệp của TP.HCM mới. Ông Nguyễn Thế Duy, phó tổng giám đốc Becamex, cho rằng bài toán phát triển công nghiệp hiện nay không thể giải theo kiểu đơn lẻ. Cần tư duy như một đội bóng, xác định rõ vai trò của các ‘tiền đạo’, tức những khu vực có tiềm năng đột phá, rồi chuyền ‘quả bóng vàng’, nguồn lực đầu tư đúng chỗ, đúng lúc.

Muốn công nghiệp bứt phá, phải chuyền đúng ‘quả bóng vàng’. Ông Duy cho rằng Becamex sẵn sàng đóng vai trò kết nối giữa doanh nghiệp, chính quyền, các định chế tài chính giáo dục đổi mới sáng tạo, để hình thành một hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, hiệu quả và hấp dẫn trong không gian TP.HCM mở rộng.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Lộc Hà, phó chủ tịch UBND TP.HCM, đã giao Sở Công Thương khẩn trương tổng hợp các ý kiến đề xuất, tham luận để báo cáo, tham mưu cho lãnh đạo UBND TP.HCM kịp thời chỉ đạo các giải pháp, nhiệm vụ cho các đơn vị có liên quan.

TP.HCM mới – một đô thị mạnh về công nghiệp – thương mại – dịch vụ, có sức cạnh tranh quốc tế, đang là mục tiêu hướng tới. Với sự hợp tác và đồng lòng của các bên, TP.HCM mới hoàn toàn có thể trở thành trung tâm công nghiệp xanh, phát triển bền vững của cả nước.

https://tuoitre.vn/tp-hcm-moi-dong-luc-phat-trien-cong-nghiep-tu-tiem-nang-den-hanh-dong-2023-07-17134606.htm