Giáo dục được xem là chìa khóa quan trọng để nâng cao nhận thức, củng cố phẩm giá và thúc đẩy bình đẳng. Trong thời đại chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp hiện nay, nữ giới cần phát huy bản lĩnh, sáng tạo để dẫn dắt giáo dục và bảo vệ quyền con người. Đây là nhấn mạnh của PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính, tại Hội thảo quốc gia ‘Nữ giới trong thực hiện giáo dục và bảo vệ quyền con người’ được tổ chức ngày 20/7 tại Tuyên Quang.

Hội thảo được tổ chức bởi Học viện Tài chính phối hợp với UBND tỉnh Tuyên Quang. Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng cho rằng quyền con người là những quyền và tự do cơ bản vốn có, được hiện thực hóa sâu sắc thông qua giáo dục. Trong hành trình lan tỏa các giá trị nhân quyền ấy, phụ nữ không chỉ là người thụ hưởng mà còn là chủ thể truyền cảm hứng, người kiến tạo và bảo vệ, từ mái ấm gia đình đến nhà trường, cộng đồng và toàn xã hội.

Phát huy vai trò của nữ giới trong giáo dục và bảo vệ quyền con người là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hội nhập và phát triển bền vững. Đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Ban Tổ chức hội thảo đã nhận được gần 200 bài viết, trong đó 129 bài được tuyển chọn vào kỷ yếu. Các bài viết tập trung vào ba chủ điểm chính: Cơ sở lý luận và vai trò của phụ nữ trong giáo dục quyền con người; Pháp luật, kinh nghiệm quốc tế và hàm ý cho Việt Nam; Thực trạng và giải pháp phát huy vai trò nữ giới trong bối cảnh hội nhập.

Phụ nữ Việt Nam từ lâu đã là biểu tượng của sự hy sinh, kiên cường và trí tuệ. Ngày nay, phụ nữ càng khẳng định vị thế trong các lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu khoa học và quản lý. Tỷ lệ nữ giảng viên và quản lý giáo dục ngày càng tăng, phù hợp với Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận các vấn đề quan trọng như tư tưởng triết học về công bằng xã hội cho phụ nữ và sự vận dụng ở Việt Nam hiện nay; pháp luật về quyền con người của một số quốc gia Đông Nam Á và Việt Nam; vai trò của nữ giới trong hệ sinh thái giáo dục nhân quyền – kinh nghiệm quốc tế và hàm ý chính sách cho Việt Nam; giáo dục quyền con người và sự tham gia của phụ nữ ở Việt Nam; định hướng, mục tiêu và giải pháp nâng cao vai trò của nữ giới dân tộc thiểu số trong giáo dục và bảo vệ quyền con người tại tỉnh Tuyên Quang.

Phát biểu bế mạc hội thảo, PGS.TS Nguyễn Hồ Phi Hà, Phó Chủ tịch Công đoàn Học viện Tài chính, đánh giá cao tinh thần học thuật nghiêm túc, đa chiều và đầy tâm huyết của các nhà khoa học, đại biểu và diễn giả. Hội thảo đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận, pháp lý về quyền con người và vai trò trung tâm của phụ nữ; phân tích thực trạng và các rào cản: định kiến giới, thiếu cơ chế hỗ trợ, bất bình đẳng học thuật; đề xuất nhiều chính sách khả thi để thúc đẩy giáo dục nhân quyền gắn với lồng ghép giới; khẳng định rằng phụ nữ không chỉ là người thụ hưởng mà chính là lực lượng kiến tạo nhân quyền bền vững trong thời đại hội nhập.

Lật lại những trang sử của công cuộc chống bạo lực gia đình ở Việt Nam, không khó để nhận thấy những nỗ lực không ngừng nghỉ của chính phủ và các địa phương trong việc “dập lửa” những “điểm nóng” bạo lực gia đình, đặc biệt là khi Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7/2023. Đây là một bước tiến quan trọng trong bảo vệ quyền con người, lấy quyền lợi của người bị hại làm trung tâm.

Hai năm qua, kể từ khi triển khai luật sửa đổi, nhiều địa phương đã chứng kiến sự chuyển biến tích cực trong công tác phòng ngừa và ứng phó với bạo lực gia đình. Điển hình trong số đó là việc triển khai mô hình “Địa chỉ tin cậy” tại cộng đồng – một cơ chế thực sự đã giúp lan tỏa sự hỗ trợ và chắp thêm hy vọng cho những nạn nhân của bạo lực gia đình. Được thành lập và quản lý bởi UBND xã, với thành viên là những cá nhân có uy tín cao trong cộng đồng như Bí thư chi bộ, trưởng thôn, công an viên, người dân…, mô hình đã nhanh chóng khẳng định vai trò của mình.

Câu chuyện của chị Hoàng Thị M, một nạn nhân của bạo lực gia đình, là một minh chứng sống cho hiệu quả của mô hình này. Nhờ sự giúp đỡ kịp thời và hiệu quả từ “Địa chỉ tin cậy”, chị M đã thoát khỏi tình trạng bạo hành và hiện gia đình đã hòa thuận trở lại. Không chỉ ở đó, tại xã Bản Bo, Lai Châu, mô hình tương tự cũng đã giúp giảm thiểu các vụ bạo lực gia đình, nhờ sự tận tâm và trách nhiệm của các thành viên trong mô hình.

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đổi) không chỉ thể hiện tinh thần tiến bộ khi xác định rõ vai trò trung tâm của người bị hại trong mọi hoạt động phòng ngừa và ứng phó với bạo lực, mà còn đặt ra nhiều thách thức và nhiệm vụ cho công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định, chính sách mới. Các địa phương đã tích cực triển khai thực hiện, với nhiều hình thức đa dạng và phong phú. Việc thực hiện Luật được lồng ghép với công tác xây dựng đời sống văn hóa, giáo dục gia đình và phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa và gia đình”, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về vấn đề này.

Mặc dù nỗ lực đã đạt được những kết quả tích cực, quá trình triển khai Luật Phòng chống bạo lực gia đình tại các địa phương vẫn còn đối mặt với một số khó khăn. Nguồn kinh phí hạn chế, cán bộ thực hiện công tác gia đình cấp xã chủ yếu là kiêm nhiệm, thường xuyên thay đổi, thiếu ổn định và kỹ năng xử lý vụ việc phức tạp… là những tồn tại cần được giải quyết. Điều này cho thấy, mặc dù đã có những tiến bộ, cuộc chiến chống bạo lực gia đình vẫn còn dài và đòi hỏi sự cam kết, đồng lòng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đường dài còn phía trước, nhưng với sự quyết tâm và sáng tạo trong công tác, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, hy vọng rằng mục tiêu xây dựng một xã hội an toàn, hòa thuận, nơi mà mọi thành viên được bảo vệ và tôn trọng, sẽ sớm trở thành hiện thực.