Khám Phá Đám Mây ‘Rượu’ Khổng Lồ Trong Vũ Trụ

Một khám phá tình cờ vào năm 1995 đã làm thay đổi hoàn toàn quan niệm của chúng ta về sự rộng lớn và phức tạp của vũ trụ: sự phát hiện ra một đám mây ethanol khổng lồ có tên gọi G34.3. Đây là một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực thiên văn học, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình hình thành của các ngôi sao và thành phần hóa học đa dạng của vũ trụ.

Đám mây G34.3 là một đám mây khí liên sao, hay còn được biết đến với tên gọi tinh vân, cách Trái Đất khoảng 10.000 năm ánh sáng và có đường kính gấp 1.000 lần đường kính của Hệ Mặt Trời. Điểm đặc biệt của đám mây này là sự hiện diện của cồn etylic, một loại cồn tương tự như loại cồn được sử dụng trong đồ uống. Lượng cồn trong G34.3 thật令人惊讶, có thể cung cấp đủ 400 nghìn tỷ pint bia. Tuy nhiên, mặc dù tưởng tượng về một ‘bữa tiệc bia thượng hạng’ trong không gian có thể là hấp dẫn, các nhà khoa học lại có một tin không mấy vui vẻ: đám mây này không thích hợp cho con người tiêu thụ.

Tiến sĩ Lisa Harvey-Smith, người đứng đầu nhóm nghiên cứu, giải thích rằng đám mây này ngoài chứa cồn còn có một số hóa chất độc hại khác như carbon dioxide, amoniac và hydro xyanua. Vì vậy, thay vì là một thiên đường cho những người yêu thích bia, G34.3 đóng vai trò như một ‘phòng thí nghiệm’ hóa học khổng lồ, chứa đầy những hợp chất phức tạp và độc hại.

Việc phát hiện ra đám mây ‘rượu’ không chỉ dừng lại ở sự tò mò mà còn mang đến cơ hội để các nhà thiên văn học tìm hiểu thêm về sự hình thành của các ngôi sao trong thiên hà của chúng ta thông qua những thông tin mới được khám phá. Để quan sát đám mây này và thu được những hình ảnh với độ nhạy cao hơn, các nhà khoa học đã sử dụng kính viễn vọng vô tuyến MERLIN của Vương quốc Anh. Việc này đã giúp họ phát hiện ra maser methanol hay đám mây ‘rượu’.

Tiến sĩ Harvey-Smith cho biết: ‘Vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải về sự ra đời của các ngôi sao khổng lồ bởi vì các trung tâm hình thành bị bụi che phủ. Bức xạ duy nhất có thể thoát ra là ở bước sóng vô tuyến, và mạng lưới MERLIN được nâng cấp hiện đang mang đến cho chúng ta cơ hội đầu tiên để nhìn sâu vào các vùng hình thành sao này và xem điều gì thực sự đang diễn ra’.

Phát hiện về G34.3 không chỉ làm phong phú thêm hiểu biết của chúng ta về thành phần hóa học của vũ trụ mà còn cung cấp một công cụ mạnh mẽ để nghiên cứu quá trình hình thành sao, một trong những bí ẩn lớn nhất của vũ trụ. Câu chuyện về đám mây ‘rượu’ khổng lồ này là một lời nhắc nhở rằng vũ trụ có thể hoang dã, kỳ lạ và phức tạp hơn rất nhiều so với những gì chúng ta từng tưởng tượng, và mỗi khám phá mới lại mở ra một cánh cửa khác cho những điều chưa biết.

Một tín hiệu bất thường trong đĩa khí bụi của một ngôi sao trẻ vừa được phát hiện, hé mở khả năng hình thành một ‘hành tinh quái vật’. Phát hiện này là kết quả của sự hợp tác giữa hai đài quan sát thiên văn hiện đại, Gaia và ALMA, trong đó Gaia hoạt động trên quỹ đạo của Trái Đất, còn ALMA đặt tại Chile. Nghiên cứu mới này vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Astronomy.

Ngôi sao MP Mus, hay còn được biết đến với cái tên PDS66, hiện vẫn đang ở độ tuổi rất trẻ, chỉ khoảng 13 triệu năm và cách Trái Đất khoảng 280 năm ánh sáng. Do độ tuổi còn non trẻ, ngôi sao này vẫn được bao quanh bởi một đĩa khí bụi lớn, hay còn gọi là đĩa tiền hành tinh. Theo lời của Álvaro Ribas, trưởng nhóm nghiên cứu từ Viện Thiên văn học Cambridge, sự hiện diện của đĩa tiền hành tinh ở độ tuổi như vậy cho thấy có bằng chứng về quá trình hình thành hành tinh.

Sự kết hợp giữa Gaia, một trong những đài quan sát dạng vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ châu Âu, và ALMA, đài quan sát vô tuyến mặt đất mạnh nhất trên thế giới, đã giúp các nhà nghiên cứu phát hiện ra một khe hở đặc biệt trong đĩa tiền hành tinh của MP Mus. Khe hở này thực chất là một vòng trống rỗng rất tinh tế, cho thấy khí và bụi tại khu vực đó đã tụ tập lại để hình thành một hành tinh. Các quan sát cho thấy hành tinh này có thể có khối lượng gấp 10 lần Sao Mộc, hoặc ít nhất là gấp 3 lần.

Sao Mộc, hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời của chúng ta, có khối lượng tương đương 318 lần Trái Đất. Do đó, hành tinh tiềm năng trong hệ MP Mus được đặt tên là ‘hành tinh quái vật’. Sự tồn tại của hành tinh này được củng cố bởi việc nó khiến sao mẹ của nó bị rung lắc, và thông tin này cũng giúp các nhà thiên văn học ước tính được khối lượng của nó.

Khám phá này mở ra những góc nhìn mới về quá trình hình thành hành tinh trong vũ trụ, đặc biệt là sự hình thành của những hành tinh có kích thước lớn. Việc nghiên cứu các đĩa tiền hành tinh và các hành tinh đang hình thành giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng của các hệ thống hành tinh ngoài kia và có thể mang lại những hiểu biết quý giá về nơi bắt nguồn của vũ trụ chúng ta.

Nguyên cứu này cũng cho thấy sự hợp tác giữa các đài quan sát trên không và trên mặt đất có thể mang lại những phát hiện quan trọng như thế nào. Việc sử dụng công nghệ hiện đại và sự phối hợp giữa các nhà khoa học đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau đã giúp chúng ta đạt được những thành tựu đáng kể trong việc khám phá vũ trụ.