Khoảng trống năng lực số và thách thức “gian hàng không đơn”

Khoảng trống năng lực số đang khiến nhiều hộ kinh doanh “lên sàn nhưng không có đơn”, tạo ra nhu cầu cấp bách về đào tạo thực chiến.

Trong bối cảnh kinh tế số bùng nổ, thương mại điện tử không còn là lựa chọn phụ, mà đã trở thành môi trường sinh tồn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, và các hộ kinh doanh địa phương. Khi thuật toán của các sàn ưu tiên nội dung chất lượng, trải nghiệm người dùng và hiệu quả vận hành, việc “đọc” và “làm chủ” dữ liệu trở nên quyết định.

Thị trường số yêu cầu gì từ người bán?

Ông Phan Huy Khôi, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp (SYS), chia sẻ tại hội nghị “Kết nối cung‑cầu” tháng 12/2025: các nền tảng lớn như Shopee và TikTok liên tục nâng cấp thuật toán. Trước đây, chỉ cần mở gian hàng là có thể tiếp cận khách hàng; hiện nay, mỗi tháng có hàng chục nghìn video và buổi livestream mới xuất hiện, buộc người bán phải đầu tư bài bản từ nội dung, hình ảnh đến chiến lược sản phẩm.

Tư duy “làm thêm” – Rào cản lớn nhất

Nhiều chủ hộ vẫn xem thương mại điện tử như một kênh “làm thêm”, dẫn đến thiếu đầu tư dài hạn, không xây dựng quy trình vận hành và không kiên trì. Kết quả: gian hàng mở nhưng không có đơn, doanh thu không bền vững và tâm lý e ngại.

Thực tế cho thấy, ngay cả những doanh nghiệp có sản phẩm đặc sản chất lượng cao cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận khách hàng vì thiếu kỹ năng kể câu chuyện sản phẩm và sử dụng nội dung số để xây dựng niềm tin.

Đào tạo thực chiến – Giải pháp “xóa mù” năng lực số

Đề án nâng cao năng lực kinh doanh số cho thanh niên do SYS chủ trì không chỉ dạy cách đăng bài hay mở gian hàng. Chương trình tập trung vào:

• Quản trị dữ liệu đơn hàng để dự báo nhu cầu và lập kế hoạch cung ứng.
• Chiến lược quảng cáo số hiệu quả, tối ưu chi phí.
• Kỹ năng livestream và tạo nội dung hấp dẫn.
• Quản trị tài chính số hoá để kiểm soát dòng tiền.

Phương pháp “cầm tay chỉ việc” đã thay đổi cách suy nghĩ của người bán: từ việc bán cảm tính sang phân tích dữ liệu, hiểu mùa vụ và hành vi tiêu dùng.

Case study: Hợp tác xã Gia Phú (Lào Cai)

Bà Vũ Thị Thắm, Giám đốc Hợp tác xã chế biến thực phẩm Gia Phú, kể lại: “Mở gian hàng dễ, nhưng không biết tạo nội dung, không hiểu vì sao có ngày có đơn, có ngày không. Sau khi học cách đọc dữ liệu đơn hàng và thực hiện livestream, tôi nhận ra bán online không thể dựa vào cảm tính.” Nhờ nắm bắt nhu cầu khách hàng và chuẩn bị hàng theo mùa vụ, doanh thu của hợp tác xã đã ổn định hơn, giảm phụ thuộc vào may rủi.

Lợi ích dài hạn khi làm chủ thị trường số

Khi dữ liệu được khai thác, doanh nghiệp có thể dự báo nhu cầu, tối ưu quy trình đóng gói, vận chuyển và kiểm soát chi phí, tránh “bán được nhưng không có lãi”. Đồng thời, việc chuẩn hoá tem nhãn, giấy tờ và truy xuất nguồn gốc giúp xây dựng thương hiệu bền vững.

Thương mại điện tử cung cấp không gian tiêu thụ sẵn có, nhưng để thắng cuộc, người bán phải tự chủ các công cụ marketing số, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuật toán của sàn.

Các chương trình đào tạo thực chiến, gắn chặt nhu cầu thị trường và thực tiễn vận hành, đang là chìa khóa “xóa mù” năng lực số cho thanh niên và chủ hộ kinh doanh, biến họ từ người tham gia thụ động thành người chi phối thị trường.

Minh Trang