Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã chạm mốc gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025, tăng 12,4% so với năm trước, mở ra một chương mới đầy tiềm năng nhưng cũng đầy thách thức xanh hoá.
Kết quả xuất khẩu quý IV 2025
Quý IV được xem như đoạn nước rút quyết định của cả năm. Trong 3 tháng cuối, kim ngạch xuất khẩu đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm 2024. Tháng 12 một mình đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, cho thấy nhu cầu cuối năm đã mạnh mẽ hồi sinh.
Cấu trúc mặt hàng và xu hướng thị trường
Trong tổng kim ngạch, tôm vẫn là “đầu tàu” với khoảng 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm ghi nhận mức tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu bùng nổ tại Trung Quốc và các thị trường châu Á khác.
Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% do thiếu nguyên liệu, chi phí đánh bắt tăng và áp lực từ quy định IUU và MMPA của Mỹ.
Thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hồng Kông, ghi nhận mức tăng trưởng 22,9% trong quý IV, trở thành “điểm tựa” giúp doanh nghiệp tối ưu vòng quay đơn hàng. Ngược lại, Mỹ đang áp dụng các quy định MMPA và lệnh cấm nhập khẩu từ 1/1/2026 đối với 12 loài cá không được công nhận, đồng thời chờ kết quả thuế chống bán phá giá tôm POR19 dự kiến công bố cuối tháng 2/2026.
Chiến lược doanh nghiệp dẫn đầu
Những doanh nghiệp lớn đã tận dụng lợi thế thị trường và FTA để duy trì tăng trưởng. STAPIMEX ghi 309,8 triệu USD, Minh Phú (các pháp nhân Cà Mau và Hậu Giang) vượt 542 triệu USD, trong khi Vĩnh Hoàn giữ vị trí số 1 về cá tra với 249,0 triệu USD.
Phát Lợi, An Hải và CASES cũng đang chuyển hướng sang sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc, khi doanh thu từ CPTPP vượt 3 tỷ USD và từ Trung Quốc đạt 2,4 tỷ USD.
Chiến lược đa dạng hoá “giỏ thị trường” giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi một thị trường gặp khó khăn, ví dụ khi Mỹ áp dụng thuế đối ứng từ tháng 8/2025, nhiều công ty đã nhanh chóng chuyển sang các thị trường khác.
Thách thức thương mại xanh và dự báo 2026
Quý IV 2025 cũng cho thấy áp lực tiêu chuẩn ngày càng cao: thẻ vàng IUU và quy định MMPA đang ảnh hưởng mạnh tới nhóm hải sản khai thác. Để duy trì thị phần, doanh nghiệp cần minh bạch hoá chuỗi cung ứng, quản trị truy xuất nguồn gốc và nâng chuẩn tuân thủ.
Dự báo 2026, thách thức lớn nhất sẽ đến từ chi phí tuân thủ, nguồn nguyên liệu khai thác khan hiếm và yêu cầu chứng chỉ xanh ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, nền tảng 2025 với gần 11,3 tỷ USD kim ngạch và tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng cao sẽ là đòn bẩy để ngành hướng tới phát triển bền vững.
Kết luận và đề xuất hành động
Thủy sản Việt Nam đã chứng minh khả năng tăng trưởng mạnh, nhưng để không bị “phanh” bởi thay đổi chính sách, doanh nghiệp cần:
- Tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, tối ưu chuỗi cung ứng lạnh.
- Đầu tư vào hệ thống truy xuất nguồn gốc và chứng nhận xanh (IUU, MMPA, ESG).
- Phát triển đa dạng thị trường, đặc biệt là các khu vực CPTPP và các thị trường châu Á đang tăng trưởng.
- Đào tạo nhân lực để nắm bắt nhanh các quy định thương mại quốc tế.
Bạn nghĩ doanh nghiệp nào sẽ dẫn đầu trong cuộc đua xanh hoá năm 2026? Hãy chia sẻ ý kiến và đăng ký nhận bản tin phân tích chi tiết mỗi tháng!
